راز محبوبیت اردوغان در ترکیه و گردن کشی او برای اروپائیان چیست ؟
1396/03/04 ترکیه پس از فروپاشی کشورهای اتحاد جماهیر شوروی به سرعت وارد بازارهای کشورهای تازه استقلال یافته شد.

راز محبوبیت اردوغان در ترکیه

 و گردن کشی او برای اروپائیان چیست ؟

 

 

روابط عمومی و امور بین الملل

 هلدینگ خلیج فارس

فروردین 96

 

مقدمه:

ترکیه پس از فروپاشی کشورهای اتحاد جماهیر شوروی به سرعت وارد بازارهای  کشورهای تازه استقلال یافته شد. در یک مثال قابل ذکر تمامی تاکسی های دست دوم خود را تحت عنوان کمک به کشور تازه تاسیس آذربایجان هدیه داد و محصولات تولیدی اش را روانه این کشور کرد تا به آسانی محصولات ایرانی را از گردونه رقابت خارج کند. در شهرهای کردستان عراق مارک های ترکی فروشگاههای زنجیره ای متعددی راه انداخته و آنچه طی یکی دو سال اخیر شاهد آن هستیم اندک اندک با برندهائی مانند ال سی وایکیکی در حال تسخیر بازار پوشاک ایران می باشد.

سال ها قبل با خرید پتروشیمی رازی در ماهشهر توسط کنسرسیومی متشکل از تولیدکنندگان کود ترکیه وارد بازار پتروشیمی ایران شد و علیرغم اینکه خرید مجتمع هائی از جمله پتروشمی ارومیه از دیگر برنامه های آنان بود ولی برنامه های همکاری آنها برای مشارکت با شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران ادامه نیافت.

 خبرگزاری آناتولی ترکیه در آخرین گزارش خود نوشته بود: شرکت تولید کننده کود شیمیایی ترکیه «گوبرتاش» که از سهامداران بزرگ شرکت پتروشیمیی رازی ایران است در نشست 11 مارس سال 2016 خود در تهران سود قابل توزیع حاصله را 19 میلیارد و 600 میلیون ریال اعلام کرده است.میزان سود سهام شریک ترک نیز 9 میلیارد و 580 میلیون و 887 هزار و 183 ریال معادل (یک میلیون و 100 هزارو 844 لیره) است.

اختلافات شدید ترکیه با کشورهای اروپائی از جمله هلند و آلمان و برنامه هائی که اردوغان رئیس جمهور این برای افزایش اختیارات در پیش گرفته و برای کسب آراء مردم دست به دامان شهروندن خود در کشورهای اروپائی شده سروصدای زیادی راه انداخته است.

به باور خیلی از کارشناسان اقتصاد ترکیه در مسیر رشدی پرشتاب نسبت به سایر دولت های توسعه یافته و صنعتی قرار گرفته است و همچنان به پیش خواهد رفت چندی پیش رییس وقت بانک جهانی از ترکیه به عنوان الگویی امیدبخش برای همه کشورهای در حال توسعه یاد کرده بود.

اما یک نکته مهم را فراموش کرد. اقتصاد ترکیه در سال ها پیش رو باید برای حل و فصل دو موضوع پیشگام شود: اتخاذ رویکردهای سلیقه ای و متفاوت در بخش جذب سرمایه گذاری خارجی و همچنین سایه افکنی بحران های سیاسی بر حوزه اقتصاد داخلی.

گزارش پیوست نگاهی به برنامه های اجرا شده و برخی نتایج حاصله در کشور ترکیه می باشد که امیدواریم مطالعه آن برای مدیران مجموعه هلدینگ خلیج فارس مفید باشد .

عبدالرسول دشتی

راه فراروی موفقیت:

ترکیه پس از گذر از سیاست های آزادسازی دوره ترگوت اوزال در دهه 80 میلادی، توانسته است همچنان موفقیت های گذشته را با شتاب و اثربخشی بیشتری تداوم بخشد. مردم ترکیه که دوره کابوس وار دهه 90 میلادی را با تورم لجام گسیخته، شورش خونین کردهای جدایی طلب، یک کودتای نظامی نافرجام و زمین لرزه ای هولناک پشت سر گذاشتند، هم اینک می توانند به موفقیت های خود ببالند.

ترک ها با یاری صندوق بین المللی پول توانستند این دوره دشوار را پشت سر گذاشته، راه را برای جذب سرمایه گذاری خارجی، کاهش نرخ تورم، بهبود شاخص رشد اقتصادی و بالا بردن صادرات خود هموار کنند. در این دوره، تجدید ساختار بانک های ترکیه، افزایش استقلال بانک مرکزی، حمایت از کارآفرینان و تلاش برای تصویب قوانینی جامع و کارآمد نیز با موفقیت انجام شد. از سوی دیگر، مذاکرات برای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا از سال 2005 میلادی و تلاش برای اجرایی شدن خواسته های رهبران اروپا نیز به بالا رفتن شاخص های اقتصادی و سیاسی این کشور و بهبود زیرساخت های لازم برای حضور سرمایه گذاران خارجی انجامیده است(هرچند تنش های اخیر با برخی کشورهای عضو اتحادیه اروپا عضویت این کشور را مجددا دچار چالشی عمیق کرده است).

بهبود زیرساخت های جاده ای و فرودگاه ها، ایجاد شبکه بانکی پویا، پشتیبانی دولت از کارآفرینان و لابی و حمایت گسترده برای صادرات کالاهای ترک در کشورهای منطقه و دنیا بخشی از راهبردهایی بوده که دستیابی به رشد اقتصادی خیره کننده 9.2 درصدی ترکیه را در سال 2010 میلادی و ورود 36 میلیون گردشگر خارجی را به این کشور ممکن نموده است.

 

 

 

 

سرمایه گذاری خارجی، سنگ بنای توسعه ترکیه امروز

با وجود دستاوردهای بزرگ سرمایه گذاران خارجی برای اقتصاد ترک ها، کارشناسان وجود یک دولت ضعیف و تاثیرپذیر از جریان های سیاسی را از چالش های امروز این کشور می دانند. زیرا در سایر کشورهای در حال توسعه نظیر برزیل و اندونزی نیز این مشکل و تمرکز قدرت در دستان دولت هایی که در مقابل تغییر مقاومت می کنند، وجود دارد.

در این میان، ترک ها امیدوارند تا وابستگی خود به واردات سوخت های فسیلی را کاهش دهند. استفاده از انرژی های جایگزین و تبدیل ترکیه به هاب ترانزیت نفت و گاز منطقه به ویژه پس از مخاصمه روس ها و اوکراین بر سر حاکمیت شبه جزیره کریمه و کاهش صادرات گاز طبیعی روسیه به اروپا و نگاه مسکو به بازارهای آسیایی دو راهبرد اصلی آنکارا محسوب می شود.در این میان، برنامه بلندپروازانه ترک ها برای دستیابی به درآمد سرانه 25000 دلاری در سال 2035 میلادی، دور از دسترس نخواهد بود

کشور ترکیه که همواره تشنه منابع انرژی بوده، امیدوار است، با حمایت از دو شرکت دولتی "تی پی ای او" و "بوتاش"، از فرصت های موجود در منطقه به ویژه عراق، جهت بالا بردن رفاه اقتصادی و درآمدهای ملی خود، بهره برداری نماید.

شرکت نفت ترکیه (TPAO) که تمرکز خود را در بخش بالادستی معطوف کرده ، مدیریت بخش اعظم صنعت نفت این کشور را بر عهده داشته و بیش از 75 درصد نفت خام تولیدی ترک ها را که حدود 210 هزار بشکه در روز است تحت مدیریت دارد.

توضیح اینکه شرکت "تی پی ای او" با برخورداری از مدیریت دولتی در آن کشور ، همچنان از حقوق انحصاری فعالیت برخوردار بود و در سال های اخیر گام های بلندی برای حضور در بازارهای منطقه ای و جهانی انرژی برداشته است. انعقاد قرارداد درازمدت همکاری با شرکت های شل و اکسون موبیل و حضور در کشورهایی نظیر لیبی، آذربایجان، کلمبیا و قزاقستان و در صدر آنها عراق، بخشی از موفقیت های آنان محسوب می شود.

این رویکرد، نشان دهنده تلاش ترک ها برای تغییر در روابط خود با همسایگانشان و تقویت جایگاه اقتصادی آنان  به ویژه در ده سال گذشته و به دنبال روی کار آمدن حزب اسلام گرای عدالت و توسعه است.

گام های بلند رشد و توسعه:

دولت کنونی ترکیه امیدوار است  با حمایت از شرکت "تی پی ای او"، علاوه بر افزایش تولیدات داخلی و توسعه همکاری با شرکت های معتبر بین المللی بتواند سهم خود در سبد مصرفی محصولات هیدروکربوری را از 8 درصد کنونی به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

در سال گذشته مصرف نفت ترکیه با رشدی 2.3 درصدی همراه بوده است که در مقایسه با نرخ 3.5 درصدی رشد اقتصادی ترک ها یک عدد قابل قبول محسوب می شود.

مدیران شرکت تی پی ای او با بررسی نتایج داده های زمین شناسی و مطالعات انجام شده دریافته اند که برای یافتن منابع جدید هیدروکربوری باید در سازندهای آب های مدیترانه و دریای سیاه به اکتشاف بپردازند. در سال 2012 میلادی، ترک ها بیش از 610 میلیون دلار برای اکتشاف منابع نفت و گاز در آب های تحت حاکمیت خود سرمایه گذاری کرده اند. نکته قابل تامل این است که این عدد در سال 2003 میلادی، تنها 42 میلیون دلار بوده است.

اما شرکت TPAOهمچنان با چالش هایی در داخل این کشور روبرو است. به عنوان مثال، لایحه قانون نفت که در سال 2012 میلادی توسط نمایندگان پارلمان ترکیه به تصویب رسید، با اعتراض شرکت شورون از شرکای نفتی ترک ها، روبرو شده است. این شرکت آمریکایی دو حلقه چاه در آب های دریای سیاه حفاری نموده و طرفین با توجه به قانون جدید آنکارا، بر سر حقوق و منافع طرفین اختلاف نظرهای گسترده ای پیدا کرده و چند شرکت دیگر غربی نیز با تردیدهایی در مورد آینده حضور خود در این کشور روبرو شده اند.

در مقابل، ترک ها که از مزایای چشمگیر ژئوپلیتیکی برای تبدیل شدن به دروازه صادرات نفت و گاز به قاره اروپا برخوردار هستند، امیدوارند تا در خاورمیانه و به ویژه کشور عراق، به سهم قابل توجهی از تولید نفت دست یابند. هرچند آنان در این راه با موانع متعددی روبرو هستند. چرا که حضور این شرکت در طرح های اکتشاف و تولید نفت و گاز در منطقه کردستان با موضع گیری غیرمنتظره و مخالفت شدید رهبران بغداد روبرو شده است. در سال های اخیر، دولتمردان عراقی اگرچه بارها بر لزوم موافقت بغداد با قراردادهای رهبران اقلیم خودمختار کردستان با سایر شرکت های نفتی بین المللی تاکید داشته اند و در گام های بعدی، اجازه حضور شرکت های همکار با کردها در طرح های انرژی خود را نداده اند..

از نگاه ترک ها، حضور در بازار انرژی منطقه کردستان به عنوان یکی از منابع آتی تامین انرژی کشورهای عضو اتحادیه اروپا که از رشد اقتصادی قابل توجهی برخوردارند، یک ضرورت است. اما این راهبرد با مخالفت دولت نوری المالکی روبرو شده است. و اخراج شرکت TPAO از کنسرسیوم توسعه بلوک 9 یکی از میادین جنوب عراق در نوامبر سال 2012 میلادی نشان داد دولت مرکزی عراق تا چه حد در اجرای تصمیم خود جدی است. این بلوک به رهبری یک شرکت کویتی و در چارچوب قراردادهای مشارکت در تولید و برای یک دوره 20 ساله، در دست اجرا بود.

به هر ترتیب، همانند سایر شرکت های بین المللی و ملی نفتی، ترک ها نیز باید بر سر حضور در منطقه کردستان و یا میادین مناطق مرکزی و جنوبی عراق به یک انتخاب راهبردی دست زده و هزینه های آن را نیز بپردازند.

اما در مجموع به نظر می رسد ترک ها بر سر حضور در منطقه کردستان مصمم هستند. آنان قبلآ و در ماه می 2013 میلادی، قراردادی نیز با شرکت اکسون موبیل جهت اکتشاف ذخایر نفت خام منطقه کردستان به امضا رسانده بودند.

از سوی دیگر، ترک ها در نظر دارند تا در قالب یک پروژه مشارکتی با حضور سرمایه گذاران داخلی و خارجی، در حوزه انتقال و صادرات نفت تولید شده در اقلیم کردستان به نقش آفرینی گسترده ای بپردازند و در این راه، شرکت دولتی نفتی بوتاش  که در بخش انتقال فرآورده های نفتی فعال است نیز همکاری هائی را در این حوزه آغاز کرده است.به گونه ای که نشان می دهد این شرکت در حال تغییر راهبردهای گذشته برای حضور در بخش های جدید بازارهای انرژی است.

 

کاهش نقش آفرینی:

شرکت بوتاش که از سالهای گذشته بازار انحصاری واردات، تجارت، انتقال و ذخیره سازی گاز طبیعی در کشور ترکیه را در اختیار داشته، با ورود تدریجی شرکت های بخش خصوصی در دهه 90 میلادی، با کاهش نقش آفرینی خود روبرو شده است. هرچند تاکنون آنکارا در افزایش سهم بخش خصوصی به 80 درصد بازار گاز طبیعی کشورشان، ناکام مانده اند. پیش از این نیز شرکت گازپروم ارومیه قراردادی با چهار شرکت خصوصی ترک ها امضا کرد تا بر اساس آن سالانه شش میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به ترکیه صادر کند. روس ها قبل از امضای این تفاهم نامه در قالب قراردادی دراز مدت و تا دسامبر 2011 میلادی، گاز طبیعی خود را به شرکت بوتاش می فروختند.

شرکت بوتاش با توجه به کاهش واردات گاز طبیعی خود هم اینک و بر اساس آخرین آمار منتشر شده، سالانه بین 21 تا 22 میلیاد متر مکعب گاز وارد می کرده است ولی از سال 2012 میلادی، مقامات وزارت انرژی و منابع طبیعی ترکیه با ارائه پیش نویس لایحه جدید آزادسازی صنعت گاز طبیعی، اعلام کردند پس از تصویب این لایحه، شرکت بوتاش تنها در بخش واردات و عرضه ال ان جی، انتقال گاز طبیعی و ذخیره سازی گاز فعالیت کرده، فعالیت های مربوط به واردات و تجارت گاز طبیعی را به بخش خصوصی واگذار کند.

کارشناسان انرژی از این اقدام به عنوان گامی بزرگ در جهت بهره گیری ترک ها از مزایای ممتاز جغرافیایی و ژئوپلیتیکی خود و با واگذاری همه فعالیت های واردات ، ترانزیت و صادرات گاز طبیعی به شرکت های بخش خصوصی یاد می نمایند. هرچند مقامات شرکت های دولتی فعال در حوزه انرژی چندان از عملی شدن این لایحه، خوشنود نیستند. بطور مثال مدیران شرکت بوتاش معتقدند سرمایه گذاری های انجام شده آنان در این بخش به ویژه در آستانه آغاز عملیات ساخت خطوط انتقال گاز طبیعی دریای کاسپین به اروپا، عملا بی نتیجه خواهد بود.

 

 

کار بزرگ اردوغان

در سال گذشته میلادی، اقتصاد ترکیه یکی از اقتصادهای پیشرو و سرآمد دنیا محسوب می گردید. ترک ها در سال 2013 میلادی و پس از تکمیل چند پروژه بزرگ عمرانی خود، سرانجام همه بدهی های خود به صندوق بین المللی پول، که مردم این کشور از آن بدهی ها با نام "تحقیر" یاد می کردند، بازپرداخت نمود و رتبه جهانی ترک های بلندپرواز در شاخص سرمایه گذاری نیز با جهشی چشمگیر با ارتقاء همراه شده، مجموع دارایی های ترکیه در بانک های بین المللی در بالاترین رقم در تاریخ این کشور قرار گرفت.

چندی پیش، رجب طیب اردوغان با اعلام کاهش رقم بهره به پایین ترین عدد در دو دهه گذشته، به مردم کشورش مژده داده بود که دولت توانسته است نرخ بیکاری را از 15 درصد در سال 2009 میلادی به 9 درصد کاهش دهد. مردم ترکیه در سایه اصلاحات همه جانبه دولت توانسته اند به بالاترین نرخ رشد اقتصادی در یک دهه اخیر دست یابند.

اردوغان در زمستان گذشته و در نشست اتاق بازرگانی ایالات متحده با اعلام اینکه در سال 2002 میلادی و همزمان با به قدرت رسیدن حزب اسلام گرای عدالت و توسعه، ما بیستمین کشور دنیا از نظر شاخص تولید ناخالص داخلی بودیم، تاکید کرد: هم اینک با پشت سر گذاشتن سه کشور، در رتبه هفدهمین اقتصاد بزرگ دنیا قرار گرفته ایم  و ادامه داده بود رهبران آنکارا در تلاشند تا در آینده ای نزدیک به رتبه دهمین اقتصاد دنیا دست یابند.

در یک دهه گذشته، رهبران آنکارا به رهبری اردوغان توانسته اند با وجود سایه افکندن رکود بر اقتصاد جهانی به ویژه در میان دولت های اروپایی به عنوان مهمترین شریک تجاری آنها، به دستاوردهای بزرگی دست یافته و جایگاهی مستحکم تر را در اختیار بگیرند در اواخر دهه 90 میلادی، ترک ها از تورم 90 درصدی رنج می بردند و سرمایه گذاری خارجی جذب شده در این کشور تقریبا صفر بود. در سال 2002 میلادی، دولتمردان ترک بیش از 90 درصد درآمدهای مالیاتی خود را صرف بازپرداخت بهره بدهی های دولتی نموده ، توانستند از دست  چنین بحران کابوس واری رها یابند .

اما برای درک تصویری جامع از اقتصاد ترکیه باید به نیمه پنهان این کوه یخ نیز نگریست. ترکیه در همه این سال ها و همانند سایر کشورهای در حال توسعه با ناآرامی های سیاسی، بازارهای ناپایدار، نرخ شناور تسعیر ارزهای بین المللی و چشم اندازهای مبهم اقتصادی روبرو بوده است.

سوال این است که چرا در کشور ترکیه، هم آن دسته از شهروندانی که سکولار هستند و هم شهروندانی که مذهبی ترند از رجب طیب اردوغان حمایت میکنند و خواستار حفظ قدرت حزب عدالت و توسعه در کشور ترکیه هستند؟

 

 

برای اطلاع به تعدادی از اقدام های اردوغان سالهای گذشته اشاره می شود:



 

تولید ناخالص ملی ترکیه در سال 2013 حدود یک تریلیون و یکصد میلیارد دلار بوده و همچنان در حال افزایش است.

اردوغان عامل اصلی ارتقاء چشمگیر کشورش از رتبه 111 دنیا به رتبه 16 با میانگین سالانه 10 در صد بوده است و این یعنی ورود این کشور به گروه 20 (G-20) بیست کشور قدرتمند دنیا).

سال2023 چشم انداز تدوین شده این کشور برای رسیدن به ترکیه نوین و همان تاریخی است که اردوغان مشخص کرده امید دارد ترکیه قدرت اقتصادی و سیاسی اول دنیا باشد.

فرودگاه بین المللی استانبول بزرگترین فرودگاه در اروپاست و در هر روز 1260 هواپیما در آن می نشیند. و این علاوه بر فرودگاه صبیحه است که نصف این تعداد را می پذیرد.

هواپیمایی ترکیه به مدت سه سال متوالی به عنوان بهترین خطوط هوایی در جهان انتخاب شده است.

در مدت ده سال در ترکیه دو میلیارد و هفتصد و هفتاد میلیون درخت و گیاه میوه دار کاشته شده است!

 

ترکیه برای اولین بار در دوران یک دولت مدنی توانسته اولین تانک مسطح و اولین نفربر هوایی و اولین هواپیمای بدون سرنشین و اولین ماهواره نظامی جدید چندکاره بسازد.

 

اردوغان در مدت ده سال 125 دانشگاه جدید و 189 مدرسه و 510 بیمارستان و 169000کلاس جدید که تعداد دانش آموزان آن از 21 نفر تجاوز نمی کند، ساخته است.

هنگامی که بحران اقتصادی، اروپا و آمریکا را درنوردید دانشگاههای آمریکایی و اروپایی شهریه هایشان را بالا بردند. در حالی که اردوغان دستور داد که آموزش در همه دانشگاهها و مدارس ترکیه رایگان و بر عهده دولت باشد!

 طی ده سال گذشته درآمد هر فرد در ترکیه3500 دلار در سال بود که سال 2013 این مقدار به 11000 دلار افزایش یافت. این بالاتراز درآمد یک شهروند اروپائی در کشورش بوده و ارزش پول ملی ترکیه را 30 برابر کرد.

در ترکیه تلاش دولت این است که تعداد دانشمندان در عرصه تحقیق و پژوهش را تا سال 2023 به سیصد هزار نفر برساند!

در ترکیه حقوق و دستمزد ها افزایش یافت و حداقل حقوق برای یک کارمند تازه کار از 340 لیره به 957 لیره ارتقا پیدا کرد و میزان بیکاری از 38% به 2% کاهش یافت.

 در ترکیه بودجه آموزش و بهداشت از بودجه امور دفاعی بیشتر شد و یک معلم به اندازه یک پزشک حقوق دریافت می کند!

اردوغان کسری بودجه ای که بالغ بر 47 میلیارد دلار بود را جبران کرد و آخرین بدهی خارجی به بانک جهانی که 300 میلیون دلار بود را در ماه ژوئن سال 2013 تسویه کرد. و همین ترکیه به همین بانک جهانی 5 میلیارد دلار قرض داد و 100 میلیارد دلار را در خزانه این بانک ودیعه گذاشت.

صادرات ترکیه تا ده سال پیش 23 میلیارد دلار بود و اکنون به153 میلیارد دلار رسیده که این صادرات به 190 کشور رفته و بیشتر آن اتومبیل و پس از آن وسایل الکترونیکی است.

یک برنامه مهم دولت اردوغان جمع آوری زباله ها و استفاده از آنها در تولید انرژی و برق می باشد که به اجرا گذاشته شده است به گونه ای که یک سوم ساکنان ترکیه از آن استفاده می کنند.

 اردوغان که به گمان سکولارهای عرب دوست اسراییل است تو دهنی محکمی به اسراییل زد و او را به دلیل حمله به کشتی مرمره حامل کمک به غزه مجبور به عذرخواهی کرد و شرطش برای قبول عذرخواهی پایان محاصره غزه بود.

و نکته آخر اینکه اردوغان در یکی از آخرین سخنرانی های خود پیش از رای گیری افزایش اختیارات رئیس جمهوری خظاب به ترک های مقیم اروپا اظهار داشت شما باید بهترین خودروها را سوار شوید، بهترین لباس ها را بپوشید، بهترین غذاها را بخورید، در بهترین خانه ها و بهترین مکان های کشورهای اروپائی زندگی کنید و تعداد فرزندان خود را به پنج فرزند افزایش دهید زیرا آینده کشورهای اروپائی در اختیار شما خواهد بود.

 

منابع :

1.( 1. محسن داوری، ماهنامه petroleum Economist
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
تمامي حقوق مادي و معنوي اين سايت متعلق به شركت پتروشيمي خليج فارس مي باشد.
Powered by DorsaPortal